QC là gì? Công việc và trách nhiệm của nhân viên QC

Trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng, dược phẩm, thực phẩm hay các ngành kỹ thuật khác, khái niệm QC (Quality Control) – tức Kiểm soát chất lượng – là một bộ phận không thể thiếu trong việc đảm bảo sản phẩm hay dịch vụ đạt tiêu chuẩn đã đề ra. Nếu doanh nghiệp được ví như một cỗ máy sản xuất giá trị, thì QC chính là “bộ phanh an toàn” giúp phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các sai lệch, nhằm đảm bảo sản phẩm đầu ra không có lỗi, không gây rủi ro cho khách hàng và giữ vững uy tín thương hiệu.

1. Khái niệm QC là gì?

QC là viết tắt của Quality Control, nghĩa là kiểm soát chất lượng – một quá trình có hệ thống nhằm đảm bảo rằng sản phẩm hoặc dịch vụ được tạo ra tuân thủ đúng các tiêu chuẩn chất lượng đã được thiết lập trước đó. Trong đó, nhân viên QC là người trực tiếp tham gia vào quá trình này bằng cách kiểm tra nguyên vật liệu đầu vào, giám sát quá trình sản xuất hoặc triển khai dịch vụ, lấy mẫu và đánh giá chất lượng thành phẩm, ghi nhận các lỗi phát sinh, phối hợp xử lý sai sót và báo cáo cho cấp quản lý để có biện pháp điều chỉnh phù hợp.

Khác với QA (Quality Assurance – Đảm bảo chất lượng), vốn tập trung vào việc xây dựng hệ thống quy trình, tiêu chuẩn và phòng ngừa lỗi ngay từ đầu, thì QC chú trọng vào phần “kiểm tra sau” – tức là phát hiện lỗi khi sản phẩm đã hình thành hoặc trong quá trình sản xuất, để có thể loại bỏ sản phẩm lỗi, đảm bảo sản phẩm đầu ra đến tay khách hàng là sản phẩm đạt yêu cầu. Hai vị trí này thường hoạt động song song và hỗ trợ lẫn nhau trong hệ thống quản lý chất lượng tổng thể của doanh nghiệp.

>>> Tham khảo: Vai trò, công cụ và phương pháp kiểm tra chất lượng trong sản xuất

2. Công việc cụ thể của nhân viên QC

Tùy theo ngành nghề và môi trường sản xuất, công việc của một nhân viên QC có thể khác nhau, nhưng nhìn chung sẽ bao gồm những nhiệm vụ chính sau:

·        Kiểm tra nguyên vật liệu đầu vào (IQC – Incoming Quality Control):

Nhân viên QC có trách nhiệm kiểm tra chất lượng của nguyên vật liệu, linh kiện hoặc hàng hóa nhập kho trước khi đưa vào dây chuyền sản xuất. Công việc này bao gồm đối chiếu với tiêu chuẩn kỹ thuật, đo đạc thông số, kiểm tra cảm quan và phân loại các lô đạt hoặc không đạt.

·        Giám sát chất lượng trong quá trình sản xuất (PQC – Process Quality Control):

Tại công đoạn này, QC theo dõi và kiểm tra chất lượng bán thành phẩm trong từng bước sản xuất. Nhân viên QC phải đảm bảo rằng quá trình gia công, lắp ráp hoặc xử lý được thực hiện đúng kỹ thuật, đúng quy trình và kịp thời phát hiện bất kỳ sai lệch nào để đưa ra biện pháp xử lý ngay.

·        Kiểm tra chất lượng sản phẩm hoàn thiện (OQC – Outgoing Quality Control):

Sau khi sản phẩm hoàn tất, QC sẽ tiến hành đo lường, thử nghiệm, kiểm tra tính năng, độ chính xác, hình thức sản phẩm... để đảm bảo sản phẩm đạt chuẩn trước khi đóng gói và chuyển giao cho khách hàng. Những sản phẩm lỗi sẽ bị loại bỏ hoặc yêu cầu xử lý theo quy trình quy định.

·        Ghi nhận và báo cáo dữ liệu kiểm tra:

Mỗi công đoạn kiểm tra đều cần được ghi nhận đầy đủ vào biểu mẫu, phần mềm hoặc hệ thống ERP của doanh nghiệp để làm căn cứ thống kê, phân tích và truy xuất nguồn gốc nếu có sự cố. Đây là yếu tố quan trọng giúp cải tiến chất lượng lâu dài.

·        Phối hợp với các bộ phận liên quan:

Nhân viên QC thường xuyên làm việc với các bộ phận như sản xuất, kỹ thuật, QA hoặc kho để trao đổi thông tin, phối hợp xử lý sản phẩm lỗi, đề xuất cải tiến hoặc đóng góp ý kiến cho việc tối ưu hóa quy trình.

3.      Trách nhiệm và phẩm chất cần có của nhân viên QC

Để làm tốt vai trò của mình, nhân viên QC không chỉ cần hiểu rõ các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến sản phẩm, nắm vững quy trình kiểm tra, mà còn cần có các phẩm chất đặc thù như tính cẩn thận, trung thực, tư duy logic, tinh thần trách nhiệm và khả năng quan sát chi tiết. Họ phải là người “khó tính” đúng nghĩa – không dễ dàng bỏ qua lỗi nhỏ, luôn làm việc khách quan dựa trên số liệu và quy chuẩn. Ngoài ra, khả năng giao tiếp và làm việc nhóm cũng rất quan trọng vì QC thường xuyên phối hợp đa phòng ban để xử lý vấn đề phát sinh.

Trong các doanh nghiệp theo đuổi hệ thống chất lượng quốc tế như ISO 9001, GMP, HACCP hay IATF 16949, vai trò của QC còn được mở rộng hơn, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt về quy trình và kỹ năng sử dụng các công cụ thống kê, phân tích dữ liệu như biểu đồ kiểm soát, Pareto, Fishbone, FMEA… nhằm phục vụ cho các mục tiêu kiểm soát chất lượng dài hạn.

Có thể nói, QC là một mắt xích then chốt trong chuỗi quản lý chất lượng của bất kỳ doanh nghiệp nào. Dù làm việc trong nhà máy, xưởng sản xuất, công trình hay văn phòng dịch vụ, nhân viên QC đóng vai trò là “người gác cổng chất lượng”, giúp doanh nghiệp đảm bảo mỗi sản phẩm, mỗi dịch vụ được cung cấp cho khách hàng đều đạt tiêu chuẩn đề ra.

>>> Tham khảo: Phân hệ phần mềm quản lý chất lượng khi nằm trong hệ thống ERP tổng thể