Ví dụ thực tế ứng dụng biểu đồ phân tán trong kiểm soát chất lượng

Một trong những công cụ phân tích dữ liệu phổ biến và hiệu quả nhất được sử dụng trong kiểm soát chất lượng chính là biểu đồ phân tán (scatter plot). Biểu đồ phân tán không chỉ giúp trực quan hóa dữ liệu mà còn hỗ trợ kỹ sư và quản lý nhận diện các xu hướng, mối quan hệ và nguyên nhân tiềm ẩn gây ra sự biến động trong quy trình sản xuất. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về cách biểu đồ phân tán được ứng dụng trong kiểm soát chất lượng thông qua các ví dụ thực tế cụ thể, từ đó làm rõ vai trò quan trọng của công cụ này trong việc cải tiến quy trình và tối ưu hóa sản phẩm.

1. Biểu đồ phân tán là gì và vai trò trong kiểm soát chất lượng

Biểu đồ phân tán là một dạng biểu đồ thống kê dùng để thể hiện mối quan hệ giữa hai biến số thông qua các điểm dữ liệu được phân bố trên mặt phẳng tọa độ. Mỗi điểm trên biểu đồ thể hiện giá trị tương ứng của hai biến, giúp người phân tích dễ dàng quan sát được xu hướng chung, sự phân tán, cũng như các điểm ngoại lệ trong dữ liệu.

Trong kiểm soát chất lượng, biểu đồ phân tán thường được sử dụng để:

• Phát hiện mối liên hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm hoặc quy trình.
• Xác định nguyên nhân gốc rễ của các vấn đề chất lượng thông qua phân tích tương quan.
• Đánh giá hiệu quả của các biến số trong quy trình sản xuất nhằm đưa ra các quyết định cải tiến hợp lý.

Ví dụ, trong sản xuất, biểu đồ phân tán có thể thể hiện mối quan hệ giữa nhiệt độ và độ ẩm trong quá trình sản xuất và tỷ lệ sản phẩm lỗi, từ đó giúp xác định điều kiện tối ưu để giảm thiểu lỗi.

2. Ví dụ thực tế về ứng dụng biểu đồ phân tán trong ngành sản xuất linh kiện điện tử

Một công ty sản xuất linh kiện điện tử đã gặp phải vấn đề với tỷ lệ sản phẩm lỗi tăng cao trong dây chuyền lắp ráp. Kỹ sư chất lượng đã sử dụng biểu đồ phân tán để phân tích mối quan hệ giữa thời gian hàn (biến X) và tỷ lệ lỗi của mối hàn (biến Y).

Quy trình phân tích:

• Thu thập dữ liệu về thời gian hàn và số lỗi phát hiện được trong từng sản phẩm qua các ca làm việc.
• Vẽ biểu đồ phân tán, đặt thời gian hàn trên trục hoành (X) và tỷ lệ lỗi trên trục tung (Y).
• Phân tích hình dạng của các điểm dữ liệu trên biểu đồ.

Kết quả:

Biểu đồ phân tán cho thấy một xu hướng rõ ràng: khi thời gian hàn tăng vượt quá một mức nhất định, tỷ lệ lỗi cũng tăng theo. Điều này cho thấy việc hàn quá lâu có thể làm nóng quá mức linh kiện, dẫn đến hư hỏng và lỗi.

Ứng dụng:

Dựa vào kết quả phân tích từ biểu đồ phân tán, công ty đã điều chỉnh lại quy trình hàn, giới hạn thời gian hàn ở mức tối ưu, từ đó giảm đáng kể tỷ lệ sản phẩm lỗi, nâng cao hiệu quả sản xuất và tiết kiệm chi phí kiểm soát chất lượng.

>>> Tham khảo: Biểu đồ Pareto là gì? Cách vẽ và ứng dụng trong cải tiến chất lượng

3. Ví dụ thực tế về việc sử dụng biểu đồ phân tán trong ngành sản xuất thực phẩm

Trong ngành sản xuất thực phẩm, việc kiểm soát độ ẩm và nhiệt độ trong quá trình bảo quản luôn là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng và thời hạn sử dụng sản phẩm. Một nhà máy chế biến thực phẩm đã sử dụng biểu đồ phân tán để đánh giá mối quan hệ giữa nhiệt độ bảo quản (biến X) và độ ẩm tương đối (biến Y) trong kho lạnh với tỷ lệ hư hỏng sản phẩm.

Quy trình:

• Ghi nhận dữ liệu nhiệt độ và độ ẩm trong kho lạnh qua các ngày.
• Theo dõi tỷ lệ hư hỏng sản phẩm trong cùng khoảng thời gian.
• Vẽ biểu đồ phân tán giữa nhiệt độ và độ ẩm để tìm mối liên hệ.

Phân tích:

Biểu đồ phân tán cho thấy nhiệt độ và độ ẩm có sự tương quan mạnh mẽ, đồng thời phát hiện ra rằng độ ẩm tăng cao kết hợp với nhiệt độ vượt ngưỡng quy định sẽ dẫn đến tỷ lệ hư hỏng tăng nhanh.

Ứng dụng:

Dựa trên phân tích này, nhà máy đã lắp đặt thêm các thiết bị kiểm soát độ ẩm tự động và điều chỉnh nhiệt độ kho lạnh phù hợp. Kết quả là tỷ lệ hư hỏng sản phẩm giảm xuống đáng kể, giúp bảo đảm chất lượng sản phẩm và tăng tuổi thọ bảo quản.

4. Ví dụ thực tế về việc sử dụng biểu đồ phân tán trong ngành ô tô

Một nhà máy sản xuất linh kiện ô tô quan tâm đến mối quan hệ giữa áp lực xi lanh (biến X) và độ bền sản phẩm (biến Y) để cải tiến chất lượng sản phẩm.

Quy trình:

• Thu thập dữ liệu áp lực xi lanh và thời gian bền của từng lô sản phẩm.
• Vẽ biểu đồ phân tán để phân tích xu hướng giữa hai biến.

Kết quả và ứng dụng:

Kết quả biểu đồ cho thấy áp lực xi lanh tăng lên đến một mức nhất định sẽ làm tăng độ bền của sản phẩm, nhưng nếu vượt quá mức đó thì độ bền giảm mạnh. Từ đó, nhà máy đã điều chỉnh các thông số sản xuất để tối ưu hóa áp lực xi lanh, cải thiện độ bền sản phẩm, giảm chi phí bảo hành và tăng sự hài lòng của khách hàng.

Biểu đồ phân tán là một công cụ phân tích đơn giản nhưng vô cùng mạnh mẽ trong kiểm soát chất lượng. Thông qua các ví dụ thực tế trong nhiều ngành nghề, có thể thấy biểu đồ phân tán giúp phát hiện, phân tích các mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng. Việc trang bị kiến thức và kỹ năng sử dụng biểu đồ phân tán là điều cần thiết cho các chuyên gia quản lý chất lượng, kỹ sư sản xuất và nhà quản lý doanh nghiệp.

>>> Tham khảo: Phân hệ Quản lý chất lượng trên giải pháp phần mềm BRAVO ERP